TARİHTE MAYIS

• 1776 – İlluminati, Adam Weishaupt tarafından kuruldu.
• 1977 – İstanbul Taksim Meydanı‘nda 1 Mayıs İşçi Bayramı kutlamaları sırasında yaşanan olaylarda 34 kişi öldü, 136 kişi yaralandı.
• 1995 – Hırvatistan Ordusu, Batı Slavonya‘yı geri almak için Bljesak Operasyonunu başlattı.
• 1999 – Avrupa Parlamentosu‘nun yetkilerini arttıran Amsterdam Antlaşması yürürlüğe girdi.
• 2003 – Bingöl’de meydana gelen depremde 176 kişi öldü, 521 kişi yaralandı.

---

:

• 1808 – Madrid halkı şehirlerini işgal eden Fransız ordusuna karşı Dos de Mayo Ayaklanmasını başlattı.
• 1889 – Etiyopya ve İtalya arasında Uccialli Antlaşması imzalandı.
• 1945 – Berlin Muharebesi, Sovyet zaferi ile sona erdi, Berlin garnizonu koşulsuz teslim oldu.
• 2008 – Myanmar‘da Nargis kasırgası meydana geldi: 80.000’den fazla kişi öldü.
• 2011 – ABD Silahlı Kuvvetleri‘nin Pakistan‘ın Abbottabad şehrinde açtığı ateş sonucu, Usame bin Ladin öldürüldü.

---

• 1860 – XV. Karl, İsveç ve Norveç kralı olarak taç giydi.
• 1907 – Fenerbahçe Spor Kulübü kuruldu.
• 1947 – Japonya‘da, II. Dünya Savaşı sonrasında yeni hazırlanan Japonya Anayasası yürürlüğe girdi.
• 1979 – Margaret Thatcher, İngiltere‘nin ilk kadın başbakanı oldu.
• 2001 – ABD, komisyonun 1947’de kurulmasından sonra ilk defa Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonundaki sandalyesini kaybetti.

---

• 1886 – Louisville, Kentucky‘de gerçekleşen Haymarket Olayında patlayan bomba nedeniyle 7 polis öldü, 69’u yaralandı.
• 1904 – Fransızların başarısız girişiminden sonra ABD, Panama Kanalı‘nın inşasını üstlendi.
• 1924 – 1924 Yaz Olimpiyatları, Paris‘te başladı.
• 1926 – Birleşik Krallık‘ta yaklaşık 1,2 milyon madencinin katıldığı genel grev başladı.
• 1942 – II. Dünya Savaşı‘nda, Port Moresby‘ye doğru ilerleyen Japon kuvvetlerinin püskürtülmesiyle sonuçlanan Mercan Denizi Muharebesi başladı.

---

 

• 553 – İmparator I. Justinianus‘un çağrısı ile İkinci Konstantinopolis Konsili toplandı.
• 1260 – Kubilay Han, Moğol imparatoru oldu.
• 1949 – Belçika, İngiltere, Danimarka, Fransa, Hollanda, İrlanda, İsveç, İtalya, Lüksemburg, Norveç; bir araya gelerek Avrupa Konseyi‘ni kurdu.
• 1950 – Bhumibol Adulyadej, Tayland kralı olarak taç giydi.
• 1990 – Konstandinos Karamanlis, Yunanistan Cumhurbaşkanı oldu.

---

 

• 1889 – Eyfel Kulesi ziyarete açıldı.
• 1910 – V. George, Büyük Britanya ve kolonilerinin kralı oldu.
• 1972 – Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, Ankara Merkez Kapalı Cezaevi‘nde idam edildi.
• 1994 – Manş Denizi‘nin altından İngiltere ile Fransa‘yı denizden birbirine bağlayan Manş Tüneli açıldı.
• 2002 – Jean-Pierre Raffarin, Fransa Başbakanı olarak göreve başladı.

---

• 558 – Ayasofya‘nın kubbesi çöktü. I. Justinianus kubbenin onarılma emrini verdi.
• 1682 – I. Petro, Rus Çarı oldu.
• 1930 – Hakkari’de meydana gelen depremde 2.514 kişi öldü, yaklaşık 3000 bina hasar gördü.
• 1945 – II. Dünya Savaşı: Alman General Alfred Jodl, Reims‘de Almanya‘nın Müttefik Devletler‘e kayıtsız teslim olma şartlarını imzaladı. Belge ertesi gün yürürlüğe girdi.
• 1954 – Vietnam‘da Viet Minh kuvvetleri, Dien Bien Phu Muharebesi‘nde Fransızları yenilgiye uğrattı.

---

• 1821 – Osmanlı İmparatorluğu ile Yunanistan Krallığı arasında Gravia Muharebesi gerçekleşti.
• 1886 – John S. Pemberton, daha sonra en ünlü içecek haline gelecek olan Coca-Cola‘yı icat etti.
• 1902 – Martinik‘te Pelée yanardağı patladı: 30 bin kişi öldü.
• 1945 – Prag Ayaklanması sona erdi, ayaklanmayı bastıramayan Almanlar geri çekilmeye başladı.
• 1949 – Doğu Berlin‘deki Treptower Parkı’nda, Sovyet Savaş Anıtı‘nın açılışı yapıldı.

---

• 1450 – Mâverâünnehir hükümdarı Abdüllatif Mirza suikasta uğradı ve okla vurularak öldürüldü.
• 1918 – I. Dünya Savaşı: İkinci Ostend Baskını gerçekleşti.
• 1945 – Sovyet hükûmeti Berlin’de imzalanan teslimiyet anlaşmasının ardından Zafer Günü‘nü ilan etti.
• 1949 – III. Rainier Monako Prensi oldu.
• 1950 – Fransa dışişleri bakanı Robert Schuman tarafından Schuman Bildirgesi sunuldu.

---

• 1497 – Amerigo Vespucci, Yeni Dünya‘ya doğru yapacağı ilk yolculuk için İspanya‘nın Cádiz kentinden ayrıldı.
• 1556 – Marmara denizi depremi meydana geldi.
• 1872 – Victoria Woodhull, ABD Başkanlığı‘na aday olan ilk kadın oldu.
• 1981 – François Mitterrand, üçüncü kez katıldığı seçimlerde Fransa cumhurbaşkanı oldu.
• 1994 – Güney Afrika Cumhuriyeti‘nin ilk siyahî devlet başkanı Nelson Mandela göreve başladı.

---

• 330 – Konstantinopolis, Roma İmparatorluğu‘nun resmî başkenti oldu.
• 1867 – Lüksemburg, Fransa‘dan bağımsızlığını kazandı.
• 1920 – Mustafa Kemal Paşa, İstanbul‘daki Divan-ı Harp tarafından idama mahkûm edildi.
• 1960 – Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann, Buenos Aires‘te bir Mossad ekibi tarafından kaçırıldı.
• 1985 – Birmingham City FC ile Leeds United arasında Birmingham‘da yapılan futbol maçı sırasında çıkan Bradford City stadyum yangınında 56 kişi öldü, 265 kişi yaralandı.

---

• 1925 – Japon İmparatorluğu‘nda siyasi muhalefeti topluca bastırmak için Barışı Koruma Yasası adlı antikomünist yasa onaylandı.
• 1926 – Birleşik Krallık genel grevi sona erdi.
• 1947 – İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi‘nde yetişen 10 sanatçının oluşturduğu 10’lar Grubu kuruldu.
• 1951 – Hiroşima ve Nagazaki‘ye atılan bombaların 100 katı büyüklüğünde yıkıcı gücü olan ilk hidrojen bombası denemesi Eniwetok Atolü‘nde yapıldı.
• 2008 – Çin‘de Siçuan depremi gerçekleşti: yaklaşık 70.000 kişi öldü.

---

• 1846 – ABD Kongresi, sınır devriyelerine baskın yapılmasını gerekçe göstererek Meksika‘ya savaş ilan etti.
• 1915 – Çanakkale‘de, Muâvenet-i Milliye muhribi, Golyath zırhlısını torpilleyerek batırdı.
• 1965 – Batı Almanya, İsrail‘i tanıdı.
• 1981 – Papa II. Jean Paul, Mehmet Ali Ağca tarafından Roma‘da gerçekleştirilen suikast girişiminde vurularak yaralandı.
• 2005 – Özbekistan‘da meydana gelen Andican olaylarında güvenlik güçlerinin sivil halka ateş açması nedeniyle yüzlerce kişi öldü.

---

• 1560 – Osmanlı İmparatorluğu donanması, Cerbe Deniz Muharebesi‘ni kazandı.
• 1610 – Fransa kralı IV. Henri suikasta uğradı ve XIII. Louis kral oldu.
• 1940 – Hollanda Muharebesi, Hollanda‘nın Nazi Almanyası‘na teslim olmasıyla sona erdi.
• 1955 – Arnavutluk, Bulgaristan, Çekoslovakya, Doğu Almanya, Macaristan, Polonya, Romanya ve Sovyetler Birliği, yeni bir askeri ittifak içeren Varşova Paktı‘nı imzaladılar.
• 1973 – NASA‘nın Skylab uzay istasyonu uzaya fırlatıldı.

---

 Paraguay‘da Bağımsızlık günü (1814); Filistin‘de Nekbe Günü

• 1919 – İtilaf Devletleri‘nin desteğini alan Yunanistan Krallığı, İzmir‘i işgal etti.
• 1948 – İsrail Bağımsızlık Bildirgesi‘nin açıklanmasından bir gün sonra Arap-İsrail Savaşı başladı.
• 1957 – Birleşik Krallık kendisine ait ilk hidrojen bombasını Malden Adası‘nda test etti.
• 1988 – Sovyetler Birliği, Afganistan’a müdahalesinden sekiz yıl sonra 115.000 askerini ülkeden çekmeye başladı.
• 1990 – Vincent van Gogh‘un Dr. Gachet’nin Portresi adlı eseri açık artırmada 82,5 milyon dolara satılarak o zaman için dünyanın en pahalı tablosu oldu.

---

• 1204 – I. Baudouin, Konstantinopolis‘in ilk Latin imparatoru olarak taç giydi.
• 1888 – Gramofonun mucidi Emile Berliner, geliştirdiği bu aletin tanıtımını Philadelphia‘da yaptı.
• 1919 – Mustafa Kemal Paşa, Kurtuluş Savaşı‘nı başlatmak üzere İstanbul‘dan Samsun‘a doğru yola çıktı.
• 1929 – Akademi Ödülleri ilk kez olarak Hollywood, Kaliforniya‘da verilmeye başlandı.
• 1990 – Fransa‘nın ilk kadın başbakanı Édith Cresson oldu.

---

• 1874 – Norveç, İsveç‘ten ayrılarak bağımsızlığını ilan etti.
• 1902 – Yunan arkeologlar, Antik Çağ‘ın mekanik analog bir bilgisayarı olarak kabul edilebilecek Antikitera düzeneğini toprak altından çıkardılar.
• 1983 – İsrail, Lübnan ve ABD arasında 17 Mayıs Antlaşması imzalandı.
• 1989 – Çin‘de 1 milyondan fazla gösterici başkent Pekin‘deki Tiananmen Meydanı‘nda siyasal özgürlüklerin genişletilmesi için açlık grevi yapan öğrencileri desteklemek amacıyla yürüyüş yaptı.
• 2000 – Galatasaray UEFA kupasını kazandı.

---

• 1190 – Frederick Barbarossa, Anadolu Selçuklu Devleti‘nin başkentini Konya Muharebesi‘yle ele geçirdi.
• 1804 – Napolyon Bonapart, Fransa İmparatoru ilan edildi.
• 1943 – Adolf Hitler, müttefiki İtalya‘nın teslim olmaya yönelmesi üzerine Achse Harekâtı‘nı başlattı.
• 1944 – Sovyetler Birliği lideri Stalin‘in emri ile Kırım‘da Kırım Tatar Sürgünü başladı.
• 1969 – Apollo Projesi kapsamında Apollo 10 fırlatıldı.

---

Türkiye ve KKTC‘de Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı

• 639 – Chieh-she-shuai ve yandaşları, Tang imparatoru Tai Tsung‘un yaz sarayı olan Chiucheng Sarayı’nı bastılar.
• 1919 – Mustafa Kemal Samsun’a çıktı.
• 1924 – Türk ve İngiliz heyetleri arasında Musul Sorunu ile ilgili Haliç Konferansı görüşmeleri başladı.
• 1935 – Frankfurt – Darmstadt arasında ilk autobahn açıldı.
• 1975 – ABD Senatosu, Türkiye‘ye silah ambargosunun kaldırılmasını kararlaştırdı.

---

• 325 – Roma İmparatoru II. Konstantin, ilk Ekümenik konsilin İznik‘te düzenlenmesini sağladı.
• 1883 – Endonezya‘daki Karakatau yanardağı faaliyete geçti.
• 1902 – Küba, ABD‘den bağımsızlığını kazandı.
• 1932 – Amelia Earhart, Atlantik Okyanusu‘nu uçakla tek başına ve hiç durmadan geçeceği yolculuğuna Newfoundland‘dan başladı.
• 1990 – Romanya‘da, Ion Iliescu Cumhurbaşkanı seçildi.

---

• 1864 – Çerkes Soykırımı gerçekleşti. Çerkesler, anavatanları olan Çerkesya‘dan Rus işgalciler tarafından başka topraklara sürgün edildi.
• 1881 – Amerikan Kızılhaçı, Clara Barton tarafından kuruldu.
• 1904 – FIFA (Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği) Paris‘te kuruldu.
• 1927 – Amerikalı havacı Charles Lindbergh, Sprit of St. Louis adlı uçağıyla New York‘tan Paris‘e uçarak, Atlas Okyanusu‘nu geçen ilk pilot oldu.
• 1991 – Hindistan Başbakanı Rajiv Gandhi öldürüldü.

---

• MÖ 334 – Granikos Muharebesi‘nde Büyük İskender‘in orduları III. Darius‘u yendi.
• 853 – Nil Deltası‘ndaki liman kenti Dimyat‘a Bizans donanması tarafından baskın yapıldı.
• 1960 – Yeryüzünde ölçülmüş en şiddetli deprem olan Büyük Şili Depremi sonucunda 4.000 ila 5.000 arasında kişi öldü.
• 1963 – Milan, finalde Benfica‘yı yenerek ilk kez Şampiyon Kulüpler Kupası‘nı kazandı.
• 1990 – Kuzey Yemen ve Güney Yemen birleşerek Yemen Cumhuriyeti adını aldı.

---

• 1915 – İtalya Krallığı, İtilaf Devletleri ile birlikte I. Dünya Savaşı‘na katıldı.
• 1949 – Sovyet lideri Josef Stalin, Berlin ablukasını kaldırdı ve II. Dünya Savaşı sonrası ikiye bölünen Almanya‘nın batısında federal cumhuriyet ilan edildi.
• 1960 – İsrail ajanları, 6 milyon Yahudinin ölümünden sorumlu tutulan Adolf Eichmann‘ı Arjantin‘de ele geçirdi.
• 1978 – İmralı Cezaevi’nden kaçan Amerikalı Billy Hayes‘in yazdığı roman Geceyarısı Ekspresi adıyla sinemaya aktarıldı.
• 2006 – Boeing 717 üretimi sona erdi.

---

• 1844 – Amerikalı mucit Samuel Morse, kendi icadı olan mors alfabesiyle ilk mesajı gönderdi.
• 1921 – Mustafa Kemal Atatürk‘e suikast amacıyla Ankara‘ya geldiği kanıtlanan İngiliz casusu Mustafa Sagir idam edildi.
• 1940 – Igor Sikorsky ilk başarılı tek rotorlu helikopter uçuşunu gerçekleştirdi.
• 1963 – Afrika Birliği Örgütü kuruldu.
• 2000 – İsrail, Güney Lübnan‘da 22 yıldır sürdürdüğü işgale son verdi.

---

• 1571 – İspanya Kralı, Venedik ve Papa; Osmanlı Devleti aleyhine ittifak kararı aldı.
• 1937 – Paris‘te 1937 Dünya Fuarı başladı. Eyfel Kulesi‘nin de yer aldığı fuarda İşçi ve Çiftçi Kadın Heykeli ve Nazi yapımı heykel karşılıklı sergileniyordu.
• 1982 – Falkland Savaşı sırasında İngilizlerin HMS Coventry adlı destroyeri Arjantin uçakları tarafından batırıldı.
• 1989 – Mihail Gorbaçov, Sovyetler Birliği devlet başkanı oldu.
• 1997 – Afganistan‘dan kaçan General Raşid Dostum Türkiye‘ye sığındı.

---

• 961 – II. Otto, Alman Krallığı tahtına çıktı.
• 1894 – Rusya‘nın son çarı II. Nikolay taç giydi.
• 1938 – Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi (HUAC) ilk oturumunu yaptı.
• 1970 – Sovyetler Birliği yapımı Tupolev Tu-144 süpersonik uçağı, Mach 2 hızını aşabilen ilk ticari hava taşıt aracı oldu.
• 1972 – ABD ve SSCB arasında balistik füzelerin sınırlandırılması antlaşması imzalandı.

---

• 1703 – Rus Çarı I. Petro, Sankt-Peterburg şehrini kurdu.
• 1941 – Alman zırhlısı Bismarck, geminin İngiliz donanmasının eline geçmemesi için mürettebatı tarafından batırıldı.
• 1952 – Avrupa Savunma Birliği Antlaşması, Paris‘te imzalandı.
• 1958 – Amerikan F-4 Phantom II çok amaçlı avcı-bombardıman uçağı ilk uçuşunu yaptı.
• 1960 – 27 Mayıs Darbesi: Türk Silahlı Kuvvetleri adına Millî Birlik Komitesi, Türkiye’de yönetimi üstlendi.

---

Azerbaycan‘da Bağımsızlık Günü (1918)

• 1830 – ABD Başkanı Andrew Jackson, Amerikan Kızılderililerinin yurtlarından çıkarılıp sürülmelerine olanak tanıyan Kızılderili Tehcir Yasası‘nı imzaladı.
• 1871 – Paris Komünü düştü.
• 1930 – New York‘un önemli sembollerinden birisi olan Chrysler Binası‘nın yapımı tamamlandı.
• 1937 – Volkswagen otomobil firması kuruldu.
• 2013 – Türkiye‘de Gezi Parkı olayları başladı.

---

• 1453 – Fatih Sultan Mehmed komutasındaki Osmanlı ordusu tarafından İstanbul fethedildi.
• 1953 – Yeni Zelandalı dağcı Edmund Hillary ile Nepalli Tenzing Norgay, dünyanın en yüksek dağı olan Everest‘e çıkan ilk insanlar oldu.
• 1954 – Bilderberg Toplantıları‘nın ilki yapıldı.
• 1985 – Belçika‘nın başkenti Brüksel‘de oynanan Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası final maçı öncesinde Heysel Faciası olarak bilinen olaylarda 39 kişi öldü, 600’den fazla kişi yaralandı.
• 1990 – Sovyetler Birliği‘nde, radikal reformcu Boris Yeltsin, Rusya Yüksek Sovyeti Başkanı oldu.

---

• 1381 – İngiltere‘de Wat Tyler Ayaklanması başladı.
• 1431 – Büyücülük suçlaması ile yargılanan Jeanne d’Arc yakılarak öldürüldü.
• 1876 – 32. Osmanlı padişahı Abdülaziz tahttan indirildi.
• 1913 – Birinci Balkan Savaşı sona erdi.
• 1925 – 30 Mayıs Olayı gerçekleşti ve bu olay o güne değin Çin‘de gerçekleşmiş olan en büyük yabancı karşıtı gösteri oldu.

---

• 1859 – Londra‘daki ünlü saat kulesi Big Ben‘in saati ilk kez çalışmaya başladı.
• 1902 – Vereeniging Antlaşması‘nın imzalanmasıyla İkinci Boer Savaşı sona erdi.
• 1911 – RMS Titanic yolcu gemisi denize indirildi.
• 1941 – Anglo-Irak Savaşı sona erdi.
• 2002 – 2002 FIFA Dünya Kupası, Güney Kore ve Japonya‘da başladı.